Sonsuz vida (worm gear) nedir?

Sonsuz vida ve dişli, bir vida (worm) ile bu vidanın üzerinde dönen helisel bir çarktan (wheel) oluşan dişli sistemidir. Yüksek çevrim oranlarını tek kademede sağlar, kendi kendini kilitleme (self-locking) özelliği vardır. Genellikle konveyörler, asansörler ve yön kontrolü gerektiren uygulamalarda kullanılır.

Sonsuz vida çevrim oranı nasıl hesaplanır?

Sonsuz vida çevrim oranı i = z₂ / z₁ formülüyle bulunur. Burada z₁ vida diş sayısı (genellikle 1, 2, 4 veya 6), z₂ çark diş sayısıdır. Vida tur sayısı azaldıkça çevrim oranı artar. Örneğin z₁=1, z₂=40 ise i=40'tır.

WORM GEAR (SONSUZ VİDA) HESAPLAMA

Sonsuz Vida ve Dişli Hesabı

Sonsuz vida (worm) ve dişli (wheel) çifti için modül, mil çapı, çark çapı, çevrim oranı, verimlilik ve kuvvetler hesabı. Yüksek çevrim oranları ve kendi kendini kilitleme (self-locking) özelliği gerektiren uygulamalar için profesyonel worm gear hesaplama aracı.

Temel Parametreler

Modül (mm):

Basınç Açısı (°):

Vida İlerleme Açısı γ (°):

Giriş Devri (rpm):

Giriş Torku (Nm):

Sürtünme Katsayısı (μ):

Vida ve Çark Sayıları

Vida Diş Sayısı (z₁):

Çark Diş Sayısı (z₂):

VERİMLİLİK (η)

ÇEVRİM ORANI (i = z₂ / z₁)

Vida (Worm) Sonuçları

Vida Diş Sayısı (z₁):-

Bölüm Çapı (d₁):- mm

Dış Çap:- mm

İlerleme (L):- mm

Helis Yönü:Sağ

Çark (Wheel) Sonuçları

Çark Diş Sayısı (z₂):-

Bölüm Çapı (d₂):- mm

Dış Çap (da₂):- mm

Boğaz Çapı:- mm

Helis Açısı (β):- °

Sistem Özellikleri

Merkez Mesafesi (a):- mm

Çıkış Devri:- rpm

Çıkış Torku:- Nm

Teğetsel Kuvvet (Ft):- N

Radyal Kuvvet (Fr):- N

Eksenel Kuvvet (Fa):- N

Sonsuz Vida ve Dişli (Worm Gear) Nedir?

Sonsuz vida ve dişli sistemi (worm gear), bir vida (worm) ile bu vidanın üzerinde dönen helisel çarktan (wheel) oluşur. Çark dişleri vida ile uyumlu helisel profile sahiptir. Yüksek çevrim oranlarını tek kademede sağlayabilmesi (1:80'e kadar), kendi kendini kilitleme (self-locking) özelliği ve sessiz çalışması nedeniyle konveyörler, asansörler, vinçler ve yön kontrolü gerektiren uygulamalarda yaygın kullanılır.

Temel Formüller

Çevrim Oranı: i = z₂ / z₁
Vida Bölüm Çapı: d₁ = m × q (q = 6...10)
Çark Bölüm Çapı: d₂ = m × z₂
İlerleme Açısı: tan(γ) = z₁ × m / (q × m) = z₁ / q
Verimlilik: η = tan(γ) × (cos(α) - μ × tan(γ)) / (cos(α) + μ / tan(γ))
Merkez Mesafesi: a = (d₁ + d₂) / 2

Vida Diş Sayısı Seçimi

z₁ = 1: En yüksek çevrim oranı, düşük verim (~30-40%)
z₁ = 2: Yüksek çevrim oranı, orta verim (~50-60%)
z₁ = 4: Yüksek verim (~80-90%), orta çevrim oranı
z₁ = 6: En yüksek verim (~90-95%), düşük çevrim oranı

Self-Locking (Kendi Kendini Kilitleme)

Self-locking, vidanın çarkı döndürememesi özelliğidir. Bu, vida tek başına dönmediği sürece çarkın yük altında geri dönemeyeceği anlamına gelir. Genellikle γ < 6° ve μ ≥ 0.05 koşullarında sağlanır. Asansör ve kaldırma uygulamaları için kritiktir.